Wstęp
Leki ratują zdrowie i życie, ale wiele z nich ma skutki uboczne, które mogą wpływać na jamę ustną i zęby. Suchość w ustach, przerost dziąseł, większa podatność na próchnicę czy przebarwienia szkliwa – to tylko część problemów, jakie mogą pojawić się podczas farmakoterapii. Świadomość tych skutków pozwala lepiej dbać o higienę i minimalizować ryzyko powikłań.
Najczęstsze skutki uboczne leków w jamie ustnej
1. Suchość w ustach (kserostomia)
- Powodowana przez leki przeciwdepresyjne, przeciwhistaminowe, moczopędne, nasercowe.
- Brak śliny zwiększa ryzyko próchnicy, chorób dziąseł i nieświeżego oddechu.
2. Przerost dziąseł
- Występuje przy stosowaniu niektórych leków przeciwpadaczkowych, immunosupresyjnych oraz leków nasercowych (np. nifedypiny).
- Objawia się pogrubieniem i obrzękiem dziąseł, utrudniającym higienę.
3. Zwiększona podatność na próchnicę
- Leki zawierające cukier (np. syropy) lub wywołujące suchość w ustach przyspieszają rozwój ubytków.
4. Przebarwienia zębów
- Antybiotyki tetracyklinowe stosowane w dzieciństwie mogą powodować trwałe szaro-brązowe zabarwienia.
- Chlorheksydyna (w płynach antyseptycznych) przy dłuższym stosowaniu wywołuje ciemne osady na szkliwie.
- Żelazo w płynach lub tabletkach także może powodować ciemne naloty.
5. Zmiany w błonie śluzowej
- Niektóre leki mogą wywoływać afty, pieczenie języka, zaburzenia smaku lub podrażnienia błony śluzowej.
Jak radzić sobie ze skutkami ubocznymi leków?
W przypadku suchości w ustach:
- pij dużo wody małymi łykami,
- żuj gumę bez cukru, aby pobudzić ślinianki,
- stosuj żele i spraye nawilżające jamę ustną,
- unikaj alkoholu i kawy, które nasilają problem.
W przypadku przerostu dziąseł:
- regularne profesjonalne higienizacje,
- dokładne nitkowanie i szczotkowanie,
- konsultacja ze stomatologiem w sprawie zabiegu korekcyjnego.
W przypadku przebarwień:
- regularne piaskowanie i polerowanie u higienistki,
- ograniczenie produktów barwiących (kawa, herbata, wino),
- stosowanie past delikatnie wybielających.
W przypadku zwiększonej próchnicy:
- szczególna dbałość o higienę,
- płukanki z fluorem,
- regularne przeglądy co 3–6 miesięcy.
Czy można całkowicie uniknąć skutków ubocznych?
Nie zawsze – ponieważ działanie leków jest konieczne i niezbędne dla zdrowia ogólnego. Jednak świadomość i profilaktyka pozwalają znacząco zmniejszyć ryzyko. Warto:
- poinformować dentystę o przyjmowanych lekach,
- stosować indywidualne zalecenia higieniczne,
- łączyć leczenie stomatologiczne z farmakoterapią pod kontrolą lekarza prowadzącego.
Podsumowanie
Leki mogą wpływać na zdrowie jamy ustnej na wiele sposobów: powodować suchość, przebarwienia, przerost dziąseł czy większą podatność na próchnicę. Kluczowe znaczenie ma świadomość tych skutków, regularne wizyty u stomatologa i odpowiednia higiena domowa. Dzięki temu można skutecznie minimalizować problemy i utrzymać zdrowy uśmiech mimo konieczności długotrwałej farmakoterapii.