Wstęp

Suchość w jamie ustnej (kserostomia) to problem, z którym zmaga się coraz więcej osób. Może wydawać się błahym objawem, ale w praktyce znacząco wpływa na komfort życia i zdrowie jamy ustnej. Ślina pełni bowiem kluczową rolę – chroni szkliwo, neutralizuje kwasy, ułatwia żucie i połykanie oraz wspiera gojenie błon śluzowych. Jej niedobór prowadzi do próchnicy, stanów zapalnych i trudności w codziennym funkcjonowaniu.

Jakie są przyczyny suchości w jamie ustnej?

1. Odwodnienie

• zbyt mała ilość wypijanych płynów,
• intensywny wysiłek fizyczny bez odpowiedniego nawadniania,
• gorączka i choroby przebiegające z nadmierną utratą wody.

2. Leki

Suchość to jeden z najczęstszych skutków ubocznych farmakoterapii. Najczęściej wywołują ją:

• leki przeciwdepresyjne i przeciwlękowe,
• leki przeciwhistaminowe (na alergię),
• środki moczopędne i nasercowe,
• leki przeciwbólowe.

3. Choroby ogólnoustrojowe

• cukrzyca,
• choroby tarczycy,
• choroby autoimmunologiczne (np. zespół Sjögrena),
• przewlekła niewydolność nerek.

4. Styl życia i czynniki środowiskowe

• palenie papierosów,
• picie dużej ilości kawy i alkoholu,
• oddychanie przez usta (np. przy niedrożności nosa),
• suche powietrze w pomieszczeniach.

5. Leczenie onkologiczne

Radioterapia i chemioterapia w obrębie głowy i szyi często uszkadzają gruczoły ślinowe, powodując długotrwałą suchość.        

Objawy suchości w jamie ustnej

• uczucie „lepkości” i suchości,
• trudności w połykaniu, zwłaszcza suchych pokarmów,
• pieczenie i szczypanie języka,
• nieświeży oddech,
• większa podatność na próchnicę i choroby dziąseł,
• zaburzenia smaku,
• pękanie kącików ust.

Dlaczego suchość w jamie ustnej jest groźna?

Brak odpowiedniej ilości śliny powoduje:

• szybszą demineralizację szkliwa,
• większe ryzyko próchnicy,
• rozwój stanów zapalnych dziąseł,
• trudności z protezami i aparatami ortodontycznymi,
• obniżenie komfortu życia (problemy z mówieniem, połykaniem, snem).

Jak radzić sobie z suchością jamy ustnej?

1. Nawadnianie

• pij regularnie wodę w małych ilościach,
• unikaj słodzonych napojów i alkoholu, które nasilają problem,
• żuj gumę bez cukru – pobudza wydzielanie śliny.

2. Zmiana nawyków

• ogranicz kawę i papierosy,
• nawilżaj powietrze w mieszkaniu,
• staraj się oddychać przez nos, nie przez usta.

3. Dieta

• jedz pokarmy o wyższej wilgotności (np. zupy, jogurty),
• unikaj bardzo suchych i słonych potraw,
• wprowadź więcej warzyw i owoców, które wspierają wydzielanie śliny.

4. Preparaty wspomagające

• dostępne są specjalne żele, spraye i płyny nawilżające jamę ustną,
• pasty do zębów dla osób z kserostomią – delikatne, bez SLS, często z ksylitolem,
• płyny do płukania bez alkoholu, często z dodatkiem kwasu hialuronowego.

5. Leczenie przyczynowe

• jeśli problem wywołują leki – porozmawiaj z lekarzem o możliwej zamianie lub modyfikacji dawki,
• w przypadku chorób przewlekłych – kluczowe jest leczenie podstawowe, które ograniczy objawy.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

• gdy suchość utrzymuje się dłużej niż kilka tygodni,
• jeśli pojawia się ból, pieczenie lub trudności w połykaniu,
• przy częstych infekcjach jamy ustnej i próchnicy mimo dobrej higieny,
• jeśli podejrzewasz, że problem wynika z przyjmowanych leków.

Podsumowanie

Suchość w jamie ustnej to nie tylko dyskomfort, ale realne zagrożenie dla zdrowia zębów i dziąseł. Najczęściej jest wynikiem odwodnienia, stosowania leków, chorób przewlekłych lub niekorzystnych nawyków. Radzenie sobie z problemem obejmuje regularne nawadnianie, zmianę stylu życia, stosowanie specjalistycznych preparatów oraz leczenie przyczynowe. W przypadku utrzymujących się objawów niezbędna jest konsultacja stomatologiczna lub lekarska.